Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS zostało oficjalnie wskazane jako jedna z kluczowych infrastruktur badawczych o znaczeniu ogólnoeuropejskim w ramach Europejskiej Strategii na rzecz Infrastruktur Badawczych i Technologicznych (European Strategy on Research and Technology Infrastructure), dokumentu przyjętego przez Komisję Europejską 15 września br.

Młodzi naukowcy związani z NCPS SOLARIS znaleźli się w gronie laureatów konkursu Narodowego Centrum Nauki PRELUDIUM 24. Wśród projektów rekomendowanych do finansowania znalazły się badania Karoliny Kadeli, realizującej doktorat na linii badawczej CIRI, oraz Jana Konopki, prowadzącego swoje prace na linii ARYA. Ich innowacyjne projekty — dotyczące odpowiednio spektroskopowej charakterystyki mineralizacji komórkowej oraz projektowania nowatorskich modulatorów aktywności kalikreiny osoczowej —pokazują aktywność młodych badaczy Centrum SOLARIS i ich udział w realizacji nowoczesnych projektów badawczych.

Profesor Ellen Moons, wybitna fizyczka i członkini Komitetu Noblowskiego ds. fizyki, aktywnie promuje wykorzystanie synchrotronów jako kluczowego narzędzia badawczego w rozwoju nowych materiałów dla technologii energetycznych i optycznych. Jej wkład naukowy i organizacyjny umożliwił osiągnięcie znaczących postępów w dziedzinach optoelektroniki, zrównoważonej energii oraz zaawansowanej mikroskopii. W synchrotronie SOLARIS profesor Moons prowadzi badania nad molekularnymi materiałami półprzewodnikowymi stosowanymi w organicznych ogniwach fotowoltaicznych. Korzystając z liniowo spolaryzowanej spektroskopii absorpcji promieniowania X na linii badawczej PIRX, analizuje orientację cząsteczek w cienkich warstwach molekularnych. Widma rejestrowane przy różnych kątach padania promieniowania, z wykorzystaniem efektu dichroizmu liniowego, pozwalają ocenić kierunkowość wiązań chemicznych oraz stopień uporządkowania molekularnego.

W erze coraz silniej kształtowanej przez dążenie do suwerenności i autonomii strategicznej czy globalna solidarność naukowa wciąż może się rozwijać? Gdy państwa stawiają na pierwszym miejscu bezpieczeństwo i niezależność, jak zachować ducha międzynarodowej współpracy naukowej; i jaką rolę mogą odegrać w tym infrastruktury badawcze? Tym pytaniom poświęcono strategiczny panel zorganizowany 14 listopada 2025 roku podczas 8. Plenarnego Spotkania LEAPS, goszczonego przez SOLARIS w Krakowskim Parku Technologicznym.

Dwudniowe wydarzenie „AP-XPS w SOLARIS: definiowanie kierunków badawczych”, które odbyło się w dniach 24–25 listopada, zgromadziło społeczność naukową zainteresowaną najnowszymi osiągnięciami oraz przyszłymi możliwościami w obszarze spektroskopii fotoelektronów rentgenowskich przy ciśnieniu atmosferycznym (AP-XPS). Celem spotkania było nie tylko wprowadzenie uczestników w podstawy tej techniki oraz jej możliwości eksperymentalne, lecz także przedstawienie wizji oraz planowanych funkcjonalności powstającej stacji końcowej Near-Ambient Pressure X-ray Photoelectron Spectroscopy (NAP-XPS) przy synchrotronie SOLARIS. Nowa stacja umożliwi badania interfejsów ciało stałe–gaz przy użyciu miękkiego promieniowania rentgenowskiego, otwierając znaczące perspektywy dla badań z zakresu katalizy, chemii powierzchni oraz nauk środowiskowych.